Zondag 25 augustus 2019

VRIJE TIJD Jaap Jan Steensma speelt het marktconcert in de Pieterskerk te Breukelen

BREUKELEN > Jaap Jan Steensma is organist, musicoloog en orgeladviseur. Hij is de man die de restauratie van het Bätz-orgel heeft begeleid: de stralende klank en het fraaie uiterlijk van het Bätz-orgel in de Pieterskerk te Breukelen is dank zij zijn adviezen ontstaan.

Nu komt hij als organist naar Breukelen, met muziek die verhalen vertelt, ’programma-muziek’: boven de noten heeft de componist in woorden geschreven wat zijn muziek uitbeeldt.

Om ‘erin te komen’, begint Jaap Jan Steensma zijn concert met een preludium en fuga van Kuhnau. Kuhnau leefde eind zeventiende, begin achttiende eeuw; hij werkte in Leipzig. Hij was een geleerde man: naast zijn baan als organist had hij een praktijk als advocaat. Hij was een jonge man, 25 jaar, toen de (later) ‘grote’ Bach, Johann Sebastian, geboren werd. Sebastian kende en waardeerde hem, en nam zijn muziek ook wel als voorbeeld.

Dat was misschien ook het geval toen Johann Sebastian negentien was, toen zijn oudste broer, Johann Jacob, een baan als hoboïst aangenomen had in Zweden, en zou gaan emigreren. Johann Sebastian vond dat heel jammer, hij hield veel van zijn broer die als een vader voor hem gezorgd had. Maar, muziek verdrijft verdriet … Sebastian componeerde een afscheidsstukje voor zijn geliefde broer, een ‘Capriccio’ van zes deeltjes, elk met een opschrift. De muziek begint met het aandringen van vrienden van Johann Jacob om niet weg te gaan - de reis is gevaarlijk, er loeren overal gevaren, het buitenland is eng… Ze smeken, klagen, jammeren en treuren lang, wel 49 maten. Dan, als ze merken dat dat niet gaat helpen, nemen ze afscheid, kort maar krachtig - elf maten. Vervolgens komt de postkoets er aan en daar schalt de hoorn, twaalf maten lang. Als slot een fuga (muziek met elkaar achtervolgende stemmen) op het thema van de postkoets.

Later heeft Bach nooit meer zo’n soort stuk geschreven. Waar had hij het idee vandaan? Misschien was het wel afkomstig van Kuhnau van hierboven. Die heeft enkele sprekende ‘Bijbelse sonates’ gecomponeerd, ook met uitleg erbij geschreven. Jaap Jan Steensma gaat er een van vertolken, een heel sprekende: de strijd tussen David en Goliath. Het begint met de opschepperij van Goliath, en eindigt met het dansen en springen van de juichende mensen.

Vrijdag 16 augustus 12.45

REAGEER OP DIT BERICHT

REACTIE PLAATSEN



© 2016 - VARnws - Alle rechten voorbehouden