Vergeten oorlogsverhaal van gemaal Petronella bij Uithoorn
LezersnieuwsREGIO > Tijdens de Nationale Herdenking op 4 mei en Bevrijdingsdag op 5 mei staat Waterschap Amstel, Gooi en Vecht stil bij een bijzonder verhaal uit het eigen archief. Dit verhaal laat zien dat onze geschiedenis niet alleen bestaat uit dijken en gemalen. Het gaat ook over mensen en de moeilijke keuzes die zij moesten maken in de Tweede Wereldoorlog.
Boekomslag van Franziska Levy-Bucky © Waterschap Amstel, Gooi en Vecht
Een onverwachte vondst
In 2005 vond een medewerker van het waterschap een oude boekomslag in gemaal Petronella aan de Amstelkade bij Uithoorn. Deze lag tussen papieren van de vroegere opzichter. Eerst leek het niet belangrijk.
Maar aan de binnenkant stond een handgeschreven tekst: ‘Mevrouw Fränze Levy, op 15 april 1930, van Walter Grünert en zijn vrouw.’ Ook zat er een ex libris in. Dat is een klein plaatje met de naam van de eigenaar. Daarop stond: Fränze Levy.
Het verhaal achter de naam
Na onderzoek bleek dat de boekomslag van Franziska (Fränze) Levy-Bucky was. Zij was een Joodse vrouw die in 1937 uit Duitsland vluchtte voor de nazi’s. Ze kwam met haar gezin terecht bij een familie in Nieuwer-Amstel. Toch werd zij later opgepakt. In 1943 werd zij vermoord in Auschwitz.
Het is niet duidelijk hoe de boekomslag in het gemaal is gekomen. Misschien gebruikten mensen gemaal Petronella in de oorlog als schuilplaats, omdat er verwarming was door het dieselgemaal. Het bewijs daarvoor is nooit gevonden. Wat wel blijft is een herinnering aan haar leven dat plotseling stopte en aan de gevolgen die oorlog achterlaat. Soms op onverwachte plekken.
Meer dan bescherming tegen water
Dijkgraaf Joyce Sylvester: ‘Dit verhaal raakt ons, juist omdat het zo dichtbij komt. Onze gemalen en dijken beschermen mensen tegen water. Maar soms waren het ook getuigen van mensen die bescherming zochten tegen iets veel duisters. Dit laat zien dat onze geschiedenis altijd verbonden is met verhalen van mensen. Die verhalen moeten we blijven vertellen.’
Laure Levy, de kleindochter van Fränze, maakte een korte film over haar oma. In de film bezoekt ze gemaal Petronella en ziet zij de boekomslag voor het eerst.
