Damsluis Nieuwersluis feestelijk versierd voor vijf jaar UNESCO Werelderfgoed
NieuwsNIEUWERSLUIS > De historische Damsluis in de Vecht bij Nieuwersluis is feestelijk versierd met vier grote blauwe strikken. Hiermee markeert de sluis uit 1871 dat de Hollandse Waterlinies vijf jaar UNESCO Werelderfgoed zijn. Dagelijks bestuurder Bea de Buisonjé van Waterschap Amstel, Gooi en Vecht en wethouder Karin van Vliet van de gemeente Stichtse Vecht brachten samen de strikken aan.
Bea de Buisonjé van Waterschap Amstel, Gooi en Vecht: ‘Veel mensen kennen de forten van de Hollandse Waterlinies. Maar eigenlijk draaide het verdedigingssysteem niet om de forten, maar om water. Als ze vroeger land onder water zetten, konden ze de vijand tegenhouden. Het Werelderfgoed staat in hetzelfde rijtje als de Taj Mahal en de Amsterdamse grachten. Daar ben ik heel trots op.’
Zichtbaar en beleefbaar maken voor een breed publiek
Wethouder Karin van Vliet van de gemeente Stichtse Vecht vertelt: ‘De Hollandse Waterlinies waren lange tijd het grootste geheim van Nederland. Verborgen in het landschap lag een complex inundatiesysteem met ontoegankelijke verdedigingswerken, verboden kringen, groepsschuilplaatsen en onzichtbare schootsvelden. Dat geheimzinnige stelsel willen we, waar mogelijk, zichtbaar en beleefbaar maken voor een breed publiek. Dat kan alleen in nauwe samenwerking met onze inwoners, ondernemers en organisaties als het waterschap’. Zij wijst daarbij op de mogelijkheden die de waterlinies Stichtse Vecht bieden voor recreatie, toerisme en als drager van cultuur, erfgoed en natuur.
Beleef de Hollandse Waterlinies
Ter gelegenheid van het vijfjarig jubileum biedt Waterschap Amstel, Gooi en Vecht twee publiekswandelingen langs de Vecht aan onder begeleiding van kunsthistorica Juliette Jonker. Tijdens de wandelingen wordt zichtbaar hoe waterbeheer, landschap en verdediging binnen de Hollandse Waterlinies met elkaar verweven waren.
De wandelingen vinden plaats op vrijdag 18 en woensdag 30 september. Het aantal plaatsen is beperkt. Kijk op de website van het waterschap voor meer informatie:
https://wandelexcursiesvecht.agv-events.nl/
#Strikhet-winactie
Wie jarig is, trakteert! Maak een creatieve selfie bij de Damsluis met een blauwe strik op de achtergrond. Deel de foto op Instagram met #strikhet en stuur hem via een DM naar @provincie-utrecht of per mail naar strikactie@provincie-utrecht.nl. Onder de inzendingen wordt een lunch voor twee verloot op een bijzondere Werelderfgoedlocatie van de Hollandse Waterlinies.
Ontdek alle activiteiten van het lustrumjaar van de Hollandse Waterlinies:
http://visitutrechtregion.com/waterliniesjubileum
Geschiedenis van water als verdediging
Het gebruik van water als verdedigingsmiddel kent een lange geschiedenis. Eerst nog lokaal rond steden maar vanaf de 17e eeuw in aaneengesloten waterlinies. Het UNESCO Werelderfgoed Hollandse Waterlinies bestaat uit twee historische verdedigingslinies: de Stelling van Amsterdam en de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Vanaf 1815 beschermden zij het westen van Nederland met een ingenieus samenspel van water, sluizen, dijken, kanalen en verdedigingswerken.
Door het land onder een laag water van ongeveer een halve meter te zetten – ook wel inunderen genoemd - konden de vijandelijke troepen er niet door: het was te ondiep om doorheen te varen en te diep om doorheen te waden. Forten werden gebouwd om belangrijke sluizen en toegangswegen, zoals kanalen, rivieren en dijken, te beschermen. Vanuit Fort Nieuwersluis werden zo de sluizen in de Nieuwe Wetering en de Vecht verdedigd.
Damsluis uit 1871
De Damsluis is in 1871 gebouwd als belangrijk onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Via de Vecht werd water vanuit de toenmalige Zuiderzee en rivier de Lek aangevoerd. De damsluis gebouwd om samenvloeiing van het lage waterpeil uit de Zuiderzee en het hogere waterpeil in de Lek te voorkomen. Met behulp van schotbalken kon het water in de Vecht worden opgestuwd, waardoor terreinen ten oosten van de rivier onder water konden worden gezet. Zo speelde de damsluis een belangrijke rol in het inundatiesysteem dat het westen van Nederland moest beschermen.
Daarnaast voorkwam de sluis dat water uit verschillende richtingen en met verschillende peilen zich met elkaar vermengde. Tot de aanleg van de Afsluitdijk en ontstaan van het IJsselmeer in 1932 werd het gebied ten noorden van het Tienhovens Kanaal gevuld met zout water uit de Zuiderzee en het gebied zuidelijk daarvan met zoet water uit de Lek.
Tegenwoordig vervult de Damsluis geen waterstaatkundige functie meer. Toch vertelt de sluis samen met andere objecten nog altijd het bijzondere verhaal van hoe water vroeger op slimme wijze werd ingezet voor de verdediging van Nederland.
Het waterschap van nu
Die geschiedenis lijkt misschien ver weg, maar raakt direct aan het werk van het waterschap van nu. Waar water vroeger bewust werd ingezet om het land te verdedigen, zorgt het waterschap er vandaag voor dat het water in dit gebied veilig en in balans blijft. Dat doen we door bewoners te beschermen tegen water, te werken aan schoon en gezond water en ervoor te zorgen dat er genoeg water is voor iedereen: voor mensen, natuur, landbouw en recreatie. De sluizen, dijken en watergangen die toen belangrijk waren voor de verdediging, maken nog steeds deel uit van een watersysteem waar dagelijks goed beheer voor nodig is.
