In heel Nederland vrijwilligersinitiatieven, plus een weerzinwekkende tentoonstelling in Bibliotheek Utrecht

REGIO > Op zaterdag 4 juli 2026 wordt in heel Nederland voor het achtste jaar Plastic Peukmeuk georganiseerd. Het evenement met Bernadette ‘Het Peukenmeisje’ Hakken als kartrekker en Anton ‘Plandelman’ Damen als medeorganisator komt voort uit het Plastic Peukencollectief, dat al geruime tijd de krachten bundelt in de strijd op een Europees breed filterverbod. Dankzij dit Nederlandse burgerinitiatief met inmiddels internationale uitstraling -in het buitenland No Butts Day gedoopt- gaan in tal van plaatsen vrijwilligers de straat op om gedumpte peuken te rapen en te tellen. Het sigarettenfilter is enorm vervuilend en staat ongeslagen aan top in de zwerfafvallijst. Vorig jaar werden in een dag bijna 1 miljoen geraapte peuken gerapporteerd. Doel van de dag is om van onderaf druk uit te oefenen op lokale, nationale en Europese overheden om óók in actie te komen tegen deze milieuramp van ongekende omvang. Uit onderzoek blijkt dat één peuk tot 1000 liter water verontreinigt vanwege het filter, dat gifstoffen en (micro)plastics bevat.

Initiatiefnemers Bernadette Hakken (alias Het Peukenmeisje) en Anton Damen (Plandelman) maken deel uit van een groter samenwerkingsverband van gelijkgestemden: het Plastic Peukencollectief (PPC). Hierin bundelen diverse organisaties en personen hun krachten met als doel: het verminderen van peuken én het realiseren van een verbod op de sigarettenfilter. Vertrouwde deelnemers zijn onder meer het vrijwilligersleger van Zwerfie Rotterdam, de Eindhovense TroepTroopers en Zero Waste Apeldoorn en de landelijke monitoringorganisatie GoClean.

Het plastic peukencollectief ziet zich gesteund in haar missie en trekt in de ongelijke strijd tegen de tabaksindustrie op met Fair Resource Foundation en artsen als Wanda de Kanter met haar Nicotine Nee-campagne en juridische strijd tegen de sjoemelsigaret. Fair Resource Foundation wist met haar campagne No (Plastic) Filter al meer dan 65 gemeenten te laten tekenen voor een filterverbod en melde vorige week dat de Nederlandse regering als eerste ter wereld zich officieel als ondertekenaar verklaarde.

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) deed in april nog onderzoek naar sigarettenfilters. Er worden jaarlijks zo’n 9 miljard filtersigaretten verkocht en veel peuken komen op straat terecht. In de filters van die sigaretten zit een type plastic, celluloseacetaat, zegt het RIVM.

Voor zaterdag 4 juli is een nieuwe website gelanceerd: peukmeuk.nl voor Nederlandse deelnemers en nobuttsday.org voor internationale sympathisanten. In tientallen dorpen en steden gooien vrijwilligers (solo of in groepsverband) de peuk erin. In de Utrechtse Bibliotheek aan het Neude wordt die dag het burgerinitiatievenfestival Zie Ons Doen! georganiseerd, waaraan de lokale opruimheld Plandelman een gesprekstafel over dit onderwerp voorzit. Ook is er vanaf 29 juni in het monumentale pand een speciale expositie met onder meer de twee giftigste stoelen ter wereld: een van 50.000 peuken, de ander gevuld met 100 kilo vapes. Op Utrecht CS is voor de gelegenheid een van de kunstvitrines ingericht met peukenkunst.