Blauwgrasland in bloei in de Nieuwkoopse Plassen

REGIO > Het is voorjaar in de Nieuwkoopse Plassen. Ook de zeldzame blauwgraslanden raken in bloei. De komende maanden zorgen bijzondere planten als klokjesgentiaan, blauwe zegge en brede orchis voor deze mooie blauwe kleur in het landschap. Het kleurrijke grasland wemelt van het leven: de bloemen trekken insecten aan en vogels laten zich horen en zien. Natuurmonumenten nodigt iedereen uit om dit zeldzame landschap zelf te komen beleven. Tot aan de maand juli kun je volop genieten van deze bijzondere natuur.

Ga op pad

“Blauwgrasland laat in het voorjaar zien hoe rijk en levendig het kan zijn,” zegt boswachter Juriaan van Leeuwen van Natuurmonumenten. “Je ziet hier natuur die je bijna nergens anders meer tegenkomt. Blauwgrasland behoort tot de meest soortenrijke graslanden van Nederland, maar is ook één van de meest kwetsbare.” Wandelaars, natuurliefhebbers en fotografen zijn welkom, uiteraard met respect voor de natuur. Blijf op de paden en geef vogels de rust die zij nodig hebben in het broedseizoen. Kom naar het uitzichtpunt De Bovenlanden bij Woerdense Verlaat, wandel over de Hollandsekade vanaf werkschuur De Kievit van de boswachters van Natuurmonumenten richting Lusthof de Haeck of geniet vanaf het wandelpad van de blauwgraslanden van Staatsbosbeheer in de Meije.

Lichtblauwe gloed over de velden

Van oudsher kleurden grote delen van West-Nederland blauw. Blauwgrasland is een bijzonder type grasland dat ontstaat op natte, voedselarme bodems met schoon water. De lichte blauwgroene gloed in het gras gaf het landschap zijn naam. In het voorjaar verschijnen karakteristieke planten zoals blauwe zegge, Spaanse ruiter, blauwe knoop en verschillende orchideeën. Ook insecten profiteren van deze rijkdom. Blauwgrasland is in Nederland zeldzaam geworden doordat schoon water en voedselarme omstandigheden steeds schaarser zijn. Juist daarom is behoud en herstel van dit landschap zo belangrijk. Het vraagt om zorgvuldig beheer en een goed ingericht watersysteem. “Dit landschap verdwijnt als je het niet actief beschermt,” zegt Van Leeuwen. “Blauwgrasland laat zien hoe schoon water, natuur en bewuste keuzes met elkaar verbonden zijn.”

Herstel blauwgraslanden

Blauwgrasland is zeldzaam en staat onder druk. Daarom is uitbreiding nodig om dit type grasland in Nederland te behouden. Natuurmonumenten en de Provincie Zuid-Holland werken de afgelopen jaren samen aan herstel. In de Bovenlanden bij Woerdense Verlaat en in de Meijegraslanden is op geschikte plekken het watersysteem aangepast. Ook is daar de voedselrijke bovenlaag van de bodem verwijderd. Boswachter Van Leeuwen legt uit: “Maaien en het afvoeren van gras is belangrijk, maar hier niet genoeg. In de bodem is door de jaren heen een voedselrijke laag ontstaan. Zolang die blijft liggen, krijgen bijzondere planten geen kans om terug te komen.” Gewone grassen en kruiden gaan dan overheersen en verdringen de typische planten van het blauwgrasland. Daarom is op sommige plekken geplagd. Dat betekent dat de bovenste, voedselrijke laag van de bodem voorzichtig wordt weggehaald. “Dat klinkt ingrijpend, maar soms is dit de enige manier om het gebied echt een nieuwe start te geven,” zegt Van Leeuwen. “En het werkt. We zien zeldzame planten stap voor stap terugkomen.”

Ook dit jaar werken Natuurmonumenten en de provincie samen aan het herstel van blauwgrasland op geschikte locaties in Bodegraven-Noord. Daar worden waterpeil en de bodem aangepast, zodat over enkele jaren opnieuw kenmerkende soorten van het blauwgrasland tot bloei kunnen komen. “Wie wil zien waarom we ons zo inzetten voor blauwgrasland, nodig ik uit om nu te gaan kijken,” zegt Van Leeuwen.